Νέα - Ανακοινώσεις

Μιλώντας στα παιδιά για ειδήσεις καταστροφικών γεγονότων

Aug 02 2018

Τα καταστροφικά γεγονότα – όπως φυσικές καταστροφές, τρομοκρατικές ενέργειες, δυστυχήματα – μπορούν να επιφέρουν σημαντικές ψυχολογικές δυσκολίες τόσο σε αυτούς που εμπλέκονται άμεσα όσο και έμμεσα. Τα παιδιά και οι έφηβοι δεν αποτελούν εξαίρεση σε αυτό.

 

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε, ότι η ζωή των παιδιών επηρεάζεται από τραυματικά γεγονότα πολύ συχνά, ανεξάρτητα από το πόσο οι γονείς ή άλλοι ενήλικοι προσπαθούν να κρατήσουν τις «κακές ειδήσεις» μακριά. Οι ενήλικοι, αντί να προστατεύουν τα παιδιά από τους κινδύνους, τη βία και άλλες τραγωδίες γύρω μας, πρέπει να μιλούν μαζί τους για το τι συμβαίνει.

 

Οι συζητήσεις αυτές μπορεί να μη φαίνονται εύκολες, είναι όμως σημαντικές. Αν ο γονέας κρατήσει μία ανοιχτή, ενεργητική και υποστηρικτική στάση, η συζήτηση σχετικά με τα δύσκολα γεγονότα σε μία γλώσσα ηλικιακά κατάλληλη μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να αισθάνονται περισσότερο ασφαλή και επαρκή να αντιμετωπίσουν παρόμοιες δυσκολίες στο μέλλον, και ως εκ τούτου, να μειωθεί ο κίνδυνος οι τυχόν ψυχολογικές δυσκολίες να παγιωθούν.

 

Σημάδια ψυχικών δυσκολιών στα παιδιά και τους εφήβους

Ύστερα από ένα καταστροφικό γεγονός, τα παιδιά μπορεί να βιώσουν ένα εύρος συναισθημάτων, όπως φόβο, θυμό, άγχος, θλίψη ή πένθος. Ανάλογα με την ηλικία, οι αντιδράσεις στο γεγονός ποικίλουν και θεωρούνται αναμενόμενες, καθώς αποτελούν τις προσπάθειες του παιδιού να ανταπεξέλθει του γεγονότος. Τέτοιες αντιδράσεις μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • άρνηση να πάει στο σχολείο,
  • συμπεριφορές προσκόλλησης στους γονείς (όπως να γίνεται η «σκιά» του γονέα και να τον ακολουθεί παντού),
  • πιπίλισμα δακτύλου ή ονυχοφαγία,
  • συνεχιζόμενοι φόβοι για το καταστροφικό γεγονός,
  • διαταραχές ύπνου (όπως εφιάλτες, τρόμος ή νυχτερινή ενούρηση),
  • απώλεια συγκέντρωσης και ευερεθιστότητα,
  • προβλήματα συμπεριφοράς,
  • σωματικά συμπτώματα (πόνοι στο στομάχι ή στο κεφάλι, ζάλη), ή
  • απόσυρση από την οικογένεια και τους φίλους, θλίψη, και μειωμένη δραστηριότητα.

 

Ευτυχώς, τα περισσότερα παιδιά και έφηβοι – ακόμα κι εκείνα, που εκτέθηκαν άμεσα στο τραυματικό γεγονός – αποδεικνύονται ψυχικά ανθεκτικά και καταφέρνουν να προσαρμοστούν επαρκώς. Παρ’ όλα αυτά, οι γονείς/φροντιστές των παιδιών πρέπει να παρατηρούν τις αντιδράσεις τους, καθώς χρονικά παρατεταμένες τέτοιες αντιδράσεις αποτελούν σημάδια ψυχικής δυσκολίας και χρήζουν αντιμετώπισης.

 

Είναι απαραίτητο να μιλήσω στο παιδί μου για το καταστροφικό γεγονός;

Όσο οι ενήλικες προσπαθούν – πιθανά – να αποφύγουν τα δύσκολα θέματα συζήτησης, τα παιδιά γνωρίζουν ήδη ή μαθαίνουν αν και πότε συμβαίνει κάτι λυπηρό ή τρομακτικό. Εάν οι ενήλικες δεν τους μιλούν για αυτό, τα παιδιά μπορεί να υπερεκτιμήσουν τι είναι λάθος ή να παρερμηνεύσουν τη σιωπή των ενηλίκων. Γι’ αυτό, φροντίστε να είστε εσείς εκείνοι που θα αναδείξουν πρώτοι το δύσκολο θέμα.

 

Ξεκινώντας τη συζήτηση για το καταστροφικό γεγονός

  • Σκεφτείτε τι θέλετε να πείτε. Πάρτε το χρόνο, που χρειάζεστε, ώστε να σκεφτείτε τι θα θέλατε να πείτε στο παιδί σας. Μία σχετική προετοιμασία της συζήτησης μπορεί να την κάνει ευκολότερη.
  • Επιλέξτε την κατάλληλη στιγμή. Αν είναι δυνατό, επιλέξετε μία ώρα, που το παιδί είναι πιο πιθανό να θέλει να μιλήσει – για παράδειγμα πριν ή μετά το φαγητό. Βρείτε μία ώρα και ένα μέρος, όπου το παιδί θα αποτελεί το επίκεντρο της προσοχής σας. Παρ’ όλα αυτά, είναι προτιμότερο να μην πιέσουμε τα παιδιά να μιλήσουν για πράγματα, παρά μόνο, αν είναι έτοιμα γι’ αυτό.
  • Μάθετε τι γνωρίζουν ήδη. Ρωτήστε το παιδί τι μπορεί να γνωρίζει ήδη σχετικά με την καταστροφή και ποιες ερωτήσεις ή προβληματισμούς μπορεί να έχει. Αφήστε τις απαντήσεις του παιδιού να κατευθύνουν τη συζήτηση. Πρωτίστως: ακούστε!

 

Εξηγώντας το καταστροφικό γεγονός

  • Ακούστε προσεκτικά. Μόνο αν ακούσετε προσεκτικά αυτά, που έχει να σας πει το παιδί σας, θα αντιληφθείτε τυχόν παραπληροφόρηση, παρερμηνείες ή υποβόσκοντες φόβους του. Προσπαθήστε να είστε εσείς αυτοί, που θα παρέχουν τις έγκυρες πληροφορίες στα παιδιά σας.
  • Πείτε την αλήθεια. Εστιάστε στα βασικά γεγονότα, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού. Αποφύγετε να μοιραστείτε μαζί τους περιττές ή πολύ συγκεκριμένες λεπτομέρειες. Προσπαθήστε να μην υπερβάλετε ούτε να υποτιμήσετε το γεγονός. Θυμηθείτε, ότι αν μεταδώσετε στα παιδιά σας ψεύτικες ειδήσεις ή ελπίδες, αυτό μπορεί να επηρεάσει μελλοντικά την ικανότητά τους να εμπιστεύονται εσάς ή τις διαβεβαιώσεις, που θα τους δίνετε.
  • Επικυρώστε την εμπειρία τους. Αναγνωρίστε και επικυρώστε τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις του παιδιού σας. Δώστε του να καταλάβει, πως οι ερωτήσεις ή οι απορίες του είναι σημαντικές και κατάλληλες.
  • Μοιραστείτε τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας. Είναι εντάξει να αναγνωρίσετε τα συναισθήματα και τις σκέψεις σας στα παιδιά σας. Με αυτόν τον τρόπο αποκτούν μία περισσότερο ρεαλιστική εικόνα σας. Επίσης, έχουν την ευκαιρία να δουν, ότι παρ’ ότι είστε αναστατωμένοι, έχετε την ικανότητα να αντιμετωπίσετε τα δύσκολα συναισθήματα και να συνεχίζετε.
  • Θυμηθείτε, ότι τα παιδιά τείνουν να προσωποποιούν καταστάσεις. Για παράδειγμα, ένα παιδί με αφορμή το άκουσμα ενός καταστροφικού γεγονότος, ίσως εκφράσει ανησυχία για τη δική του ασφάλεια ή την ασφάλεια των μελών της οικογένειας, των φίλων ή των γειτόνων του.
  • Ίσως χρειαστεί να επαναλάβετε τη συζήτηση. Να είστε προετοιμασμένοι, ότι ίσως να χρειαστεί να επαναλάβετε τις πληροφορίες και τις εξηγήσεις, που δώσατε, αρκετές φορές. Μπορεί να είναι δύσκολο για τα παιδιά να καταλάβουν ή να αποδεχτούν κάποιες πληροφορίες. Επιπλέον, θυμηθείτε, ότι ένα παιδί μπορεί να κάνει την ίδια ερώτηση ξανά και ξανά ως ένα τρόπο να ζητήσει διαβεβαίωση ή καθησυχασμό.
  • Δε γνωρίζετε τα πάντα. Αναγνωρίστε το γεγονός, ότι δεν έχετε όλες τις απαντήσεις σε κάθε ερώτηση του παιδιού σας. Κάποιες φορές η απάντηση μπορεί να είναι: «Δεν το γνωρίζω αυτό, αλλά υπόσχομαι, ότι θα προσπαθήσω να σου απαντήσω, μόλις έχω κι εγώ την απάντηση».

 

Βοηθώντας το παιδί μου να ανταπεξέλθει της είδησης του καταστροφικού γεγονότος

  • Παραμείνετε ήρεμοι. Θυμηθείτε, ότι τα παιδιά μαθαίνουν μέσω της παρατήρησης των γονέων/φροντιστών τους ή άλλων σημαντικών ενηλίκων. Το παιδί σας θα αναζητήσει σε εσάς στοιχεία για το πώς να αντιδράσει. Είναι εντάξει για τα παιδιά να βλέπουν τους ενήλικους να είναι θλιμμένοι ή να κλαίνε, αλλά προσπαθήστε να δώσετε περισσότερες εξηγήσεις στο παιδί σας, αν έχετε εξαιρετικά έντονα συναισθήματα ή αντιδράσεις.
  • Καθησυχάστε το παιδί σας. Στο τέλος της συζήτησής σας, αλλά και όποτε είναι απαραίτητο, διαβεβαιώστε το παιδί σας, ότι θα κάνετε ό,τι περνά από το χέρι σας για να είναι ασφαλές και ό,τι θα το προσέχετε. Επίσης, ενημερώστε το, ότι θα είστε διαθέσιμοι να απαντήσετε όποια ερώτηση έχει ή να συζητήσετε και πάλι το θέμα στο μέλλον. Επιβεβαιώστε του ότι το αγαπάτε. Είναι, τέλος, σημαντικό να εξετάσετε τα σχέδια της οικογένειάς σας για την αντιμετώπιση σχετικών κρίσεων.
  • Αποφύγετε τις μη ρεαλιστικές υποσχέσεις. Προσπαθήστε να είστε καθησυχαστικοί, αλλά μη δίνετε υποσχέσεις, που δεν είναι ρεαλιστικές ή δεν είστε σε θέση να πραγματοποιήσετε. Σκεφτείτε, ότι το γεγονός αυτό μπορεί να είναι μία ευκαιρία να δείξετε στα παιδιά, ότι, όταν κάτι τρομαχτικό συμβαίνει, υπάρχουν άνθρωποι, που μπορούν να βοηθήσουν.
  • Περιορίστε την έκθεση στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Μην επιτρέπετε στα μικρά παιδιά να βλέπουν ή να ακούν κατ’ επανάληψη τη μετάδοση του γεγονότος. Ακόμα κι αν το μικρό σας παιδί φαίνεται απορροφημένο από το παιχνίδι, είναι πολύ πιθανό να γνωρίζει τι παρακολουθείτε – και μπορεί να μπερδευτεί ή να αναστατωθεί. Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να θέλουν να μάθουν περισσότερα για ένα καταστροφικό γεγονός διαβάζοντας ή βλέποντας τηλεόραση. Ωστόσο, εάν γνωρίζετε τα γεγονότα, αποφύγετε τους επαναλαμβανόμενους κύκλους πληροφοριών. Η συνεχής έκθεση στην κάλυψη ενός τραυματικού γεγονότος μπορεί να αυξήσει το άγχος.
  • Αποφύγετε να αποδώσετε ευθύνες. Αν ένα συμβάν προκλήθηκε από ανθρώπινη βία ή λάθος, προσπαθήστε να είστε προσεκτικοί και να μην ενοχοποιείτε μία εθνική ή φυλετική ομάδα, ή άτομα, που πιθανά αντιμετωπίζουν ψυχικές δυσκολίες.
  • Διατηρήστε την καθημερινή ρουτίνα. Για να δώσετε στο παιδί σας την αίσθηση της κανονικότητας, προσπαθήστε να διατηρήσετε τη συνήθη ρουτίνα ως προς την ώρα φαγητού, διαβάσματος και ύπνου.
  • Περάστε περισσότερο χρόνο μαζί. Μία μεγαλύτερη προσοχή μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση ασφάλειας του παιδιού σας σε ιδιαίτερες συνθήκες. Περάστε λίγο περισσότερο χρόνο για να διαβάσετε στο παιδί σας βιβλία, να το ετοιμάσετε για ύπνο, και δώστε μεγαλύτερη έμφαση στη σωματική εγγύτητα με περισσότερες αγκαλιές και χάδια. Εάν το παιδί σας έχει πρόβλημα με τον ύπνο, αφήστε το να κοιμάται με ένα φως αναμμένο ή παραμείνετε μαζί του έως ότου αποκοιμηθεί.
  • Ενθαρρύνετε την έκφραση συναισθημάτων. Εξηγήστε στο παιδί σας, ότι είναι λογικό να νιώθει αναστατωμένο ή να έχει την ανάγκη να κλάψει, δεδομένου του καταστροφικού γεγονότος. Προτρέψτε το να γράψει ή να ζωγραφίσει για αυτά που αισθάνεται ή σκέφτεται. Η σωματική δραστηριότητα, επίσης, μπορεί να αποτελεί μία διέξοδο για τα έντονα συναισθήματα ή την αναστάτωση. Εάν το παιδί σας έχει εκρήξεις θυμού ή εναντιωματικές συμπεριφορές, εξηγήστε του, ότι καταλαβαίνετε τη δυσκολία του να εκφράσει αυτά, που νιώθει, και δώστε εναλλακτικούς τρόπους έκφρασης ή αντιμετώπισης.

 

Tι άλλο μπορώ να κάνω;

Το να συζητά κανείς και να βιώνει δύσκολα νέα για καταστροφικά γεγονότα μπορεί να είναι εξουθενωτικό. Μην ξεχνάτε να φροντίζετε τον εαυτό σας.

 

Αναζητώντας επαγγελματική βοήθεια

Οι παραπάνω στρατηγικές μπορούν να σας βοηθήσουν να συζητήσετε με τα παιδιά σας για ένα τραυματικό συμβάν και να τα διαχειριστείτε με έναν καταλληλότερο τρόπο.

Εάν σκέφτεστε ότι αδυνατείτε να κάνετε κάτι άλλο, νιώθετε δυσφορία ή το παιδί σας εμφανίζει επίμονα σημάδια ψυχικής δυσκολίας για περισσότερες από δύο εβδομάδες, θα ήταν σκόπιμο να ζητήσετε βοήθεια από κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας (Κλινικό Ψυχολόγο, Παιδοψυχίατρο/Ψυχίατρο).




Αναστάσιος Νταλαχάνης, MSc, PhD(c)

Κλινικός Ψυχολόγος, Κινητές Μονάδες Ψυχικής Υγείας ΒΑ και Δ Κυκλάδων ΕΠΑΨΥ

Υποψήφιος Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστημίου Αθηνών






Πηγές

Disaster: Helping Children Cope (2014, Δεκέμβριος).  

Fassler, D. (2015, 31 Αυγούστου). Talking to Children About Disasters [Blog post].  

Helping children cope: Tips for talking about tragedy. (2015, 27 Οκτωβρίου). 

How to talk to children about difficult news. (2015, Νοέμβριος)

Read 2496 times
Rate this item
(0 votes)

Η Ε.Π.Α.Ψ.Υ. ιδρύθηκε το 1988 και έκτοτε δραστηριοποιείται αδιάκοπα με σκοπό την προσφορά ενός εναλλακτικού μοντέλου παροχής ψυχιατρικής φροντίδας στην Κοινότητα, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου για την Ψυχική Υγεία «Ψυχαργώς» και με βάση τις αρχές της Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης.

 

Στηρίζουμε

Στηρίξτε μας

Αριθμοί Λογαριασμού Δωρεών

ALPHA BANK ΙΒΑΝ - GR8001405010501002002007209

ΕΘΝΙΚΗ ΙΒΑΝ - GR1801101380000013848014745

ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΙΒΑΝ -  GR1001717530006753115644106

Επικοινωνία

  Ε.Π.Α.Ψ.Υ.
Αμαρουσίου Χαλανδρίου 68
Μαρούσι, Αττική, Τ.Κ.: 151 25

 +30 210 80 56 920

        +30 210 80 56 921 (Φαξ)

 This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 9.00 - 17.00